वरोरा :-“त्या वेळी देशावर कोणतेही युद्ध किंवा बाह्य संकट नव्हते, तरीही सत्तेच्या हव्यासापोटी जनतेच्या गळ्यावर लोकशाहीचा फास आवळला गेला होता.” २५ जून १९७५ च्या त्या भयावह आठवणी सांगताना ज्येष्ठ भाजपा नेते आणि लोकतंत्र सेनानी बाबासाहेब भागडे यांचे शब्द आजही त्या काळातील अन्यायाविरुद्धचा संताप व्यक्त करत होते. ‘स्वतंत्र विदर्भ’ न्यूज पोर्टलच्या विशेष मुलाखतीत बाबा भागडे यांनी आणीबाणीच्या काळातील संघर्षाचा थरार पुन्हा एकदा जिवंत केला.
पोलिसांची चाहूल लागताच रात्रीचा काळोख व्हायचा साथीदार
लोकशाही रक्षणासाठी विद्यार्थी परिषदेच्या माध्यमातून रस्त्यावर उतरलेल्या बाबासाहेब भागडे यांनी त्या काळातील ‘भूमिगत’ संघर्षाचा अनुभव सांगितला. “आम्ही रातोरात पत्रके वाटायचो, भिंतींवर घोषणा रंगवायचो. पोलिसांची चाहूल लागली की काळोखात लपून पुन्हा कामाला लागायचो,” असे सांगताना त्यांच्या आवाजातील लढाऊ बाणा आजही जाणवत होता. लोकनायक जयप्रकाश नारायण यांच्या नेतृत्वाखाली सुरू झालेल्या या लढ्यात वरोराकर कार्यकर्त्यांनीही आपली मान झुकू दिली नाही.
चंद्रपूर कारागृहातील तीन महिन्यांचा ‘लोकशाहीचा वनवास’
वरोऱ्यातील आंबेडकर चौकात सत्याग्रह केल्यानंतर भागडे यांना अटक करण्यात आली. त्यांना वरोरा न्यायालयातून थेट चंद्रपूर कारागृहात धाडण्यात आले. तिथे त्यांनी तब्बल ३ महिने १० दिवस कारावास भोगला. “केवळ आम्हीच नाही, तर चंद्रपूर, नवगाव, ब्रह्मपुरी आणि भद्रावतीतील अनेक सत्याग्रहींनी लोकशाहीसाठी तुरुंगात हालअपेष्टा सोसल्या,” असे त्यांनी सांगितले. मात्र, आज अनेक सत्याग्रहींची नावे इतिहासाच्या पानांतून गायब झाल्याची खंतही त्यांनी व्यक्त केली.
संविधान हत्या दिन’ – विसरता कामा नये तो लढा
आज २५ जून हा दिवस ‘संविधान हत्या दिन’ म्हणून साजरा केला जात असला तरी, या मागचा संघर्ष नवीन पिढीला माहित असणे गरजेचे आहे. ज्या सुदृढ लोकशाहीत आपण आज मोकळा श्वास घेत आहोत, ती व्यवस्था रातोरात मिळालेली नाही; ती लोकतंत्र सेनानींच्या रक्ताने आणि घामाने सिंचलेली आहे.
बाबासाहेब भागडे यांनी मुलाखतीदरम्यान मांडलेले काही महत्त्वाचे मुद्दे
सत्तेचा अहंकार :- देशात आणीबाणी लादण्याचे कोणतेही वैध कारण नसताना केवळ सत्तेवर पकड घट्ट करण्यासाठी जनतेचे अधिकार हिरावून घेतले होते.
ऐतिहासिक पुराव्यांचा अभाव :-चिमूर आणि वरोरा येथील अनेक सत्याग्रहींची नोंद सरकारी दप्तरात आज उपलब्ध नाही, हे दुर्दैवी आहे.
कृतज्ञतेची गरज :-ज्यांनी लोकशाहीसाठी घरादाराचा त्याग केला, त्यांच्या कार्याची दखल घेणे हीच त्यांना खरी श्रद्धांजली आहे.
‘स्वतंत्र विदर्भ’ न्यूज पोर्टलच्या वतीने बाबासाहेब भागडे यांच्या या धगधगत्या आठवणींना सलाम! त्यांचा हा संघर्ष आजही हुकूमशाहीच्या विरोधात उभे राहण्याचे बळ देणारा आहे.
